Melasma: Oorzaken & Behandelingen

Melasma is een hardnekkige vorm van pigmentatie

Melasma is een vorm van hyperpigmentatie waarbij symmetrische, bruine tot grijsbruine vlekken ontstaan, vooral op voorhoofd, wangen, bovenlip en soms kaaklijn. De verkleuring ligt vaak dieper en gedraagt zich grilliger dan een gewone zonnevlek. Daardoor reageert melasma ook anders op behandeling.

De aandoening komt vaker voor bij vrouwen en wordt vaak beïnvloed door zonlicht, hormonen en genetische aanleg. Zwangerschap, anticonceptie en warmte kunnen een rol spelen, maar niet iedereen met melasma heeft dezelfde triggers.

Bron: DermNet NZ. Melasma.

Hoe herken je melasma?

Melasma ziet er anders uit dan veel andere pigmentproblemen. De vlekken zijn vaak groter, diffuser en gelijkmatig verdeeld over beide gezichtshelften.

• symmetrische bruine of grijsbruine verkleuringen

• vooral op wangen, voorhoofd, bovenlip en slapen

• vaak verergering in de lente en zomer

• regelmatig terugkeer na eerdere verbetering

Dat laatste maakt melasma frustrerend. Zelfs wanneer de huid rustiger oogt, kan de verkleuring terugkomen zodra de huid opnieuw veel UV, warmte of hormonale prikkels krijgt.

Wat veroorzaakt melasma?

Melasma ontstaat doordat melanocyten, de pigmentcellen in de huid, overactief worden. UV-straling is een van de grootste aanjagers, maar zichtbaar licht en warmte kunnen ook meespelen.

Factoren die vaak terugkomen:

• zonlicht en zichtbaar licht

• hormonale schommelingen

• zwangerschap

• orale anticonceptie of andere hormonale invloeden

• genetische aanleg

Melasma is niet hetzelfde als zonnevlekken

Dat onderscheid is belangrijk. Lentigines, dus klassieke zonnevlekken, reageren vaak beter op bepaalde lichtbehandelingen. Melasma kan door dezelfde behandeling juist verergeren als de indicatie niet goed gesteld is.

Wat helpt bij melasma?

Bij melasma werkt een rustige, lange adem meestal beter dan agressieve stappen. De basis bestaat bijna altijd uit zonbescherming en remming van pigmentvorming.

• dagelijkse zonnebescherming met hoge SPF

• getinte zonbescherming bij gevoeligheid voor zichtbaar licht

• azelaïnezuur

• topische pigmentremmers zoals hydrochinon, alleen onder goede begeleiding waar passend

• tretinoïne of combinatieschema's, afhankelijk van huidtype en begeleiding

• tranexaminezuur in geselecteerde gevallen via arts, niet als standaard voor iedereen

De beste uitkomsten zie je meestal wanneer je huid rustig blijft en je bescherming tegen UV en warmte echt consequent volhoudt.

Bron: Sarkar R et al. Melasma: A comprehensive update. Indian Dermatology Online Journal.

Waar je bij melasma juist voorzichtig mee moet zijn

Melasma houdt niet van overprikkeling. Dat geldt voor thuisproducten, maar ook voor behandelingen in de kliniek.

• te sterke peelings op een reactieve huid

• onjuist ingestelde laser- of lichtbehandelingen

• te veel actieve ingrediënten tegelijk

• de huid schuren, scrubben of overmatig reinigen

Bij melasma is het risico op post-inflammatoire hyperpigmentatie groter, zeker bij donkerdere huidtypes. Daardoor is een voorzichtige aanpak vaak veiliger dan snel willen gaan.

Behandelingen in de kliniek

Behandelingen in de kliniek kunnen soms nuttig zijn, maar niet elke populaire pigmentbehandeling is geschikt voor melasma.

• lichte chemische peeling kan soms ondersteunend zijn

• microneedling wordt soms ingezet als aanvullende optie, maar vraagt strakke selectie

• bepaalde laserprotocollen kunnen passen, maar alleen zeer zorgvuldig en zeker niet als standaard eerste stap

Juist bij melasma moet een behandelplan rekening houden met recidief. Snelle winst zonder onderhoud is zeldzaam.

Dagelijkse verzorging bij melasma

1. Reinigen
   Kies een milde reiniger zonder onnodige prikkeling.

2. Behandelen
   Gebruik een pigmentremmend product alleen binnen een schema dat je huid verdraagt.

3. Beschermen
   SPF dagelijks, ook bij bewolking. Bescherming tegen zichtbaar licht kan extra helpen.

4. Rust bewaren
   Niet te vaak wisselen van producten en niet te agressief stapelen.

Kosten

Veelgestelde vragen

Verdwijnt melasma vanzelf?

Soms trekt het af, bijvoorbeeld na zwangerschap of stoppen met hormonale invloed, maar vaak blijft het neigen tot terugkeer.

Is melasma gevaarlijk?

Nee. Het is cosmetisch storend, maar niet kwaadaardig.

Werkt laser goed bij melasma?

Soms, maar zeker niet automatisch. Verkeerd gekozen of te intensieve behandeling kan melasma juist verergeren.

Waarom komt melasma zo vaak terug?

Omdat UV, warmte en hormonen de pigmentcellen opnieuw kunnen activeren.